ESG หัวใจโลกยุคอนาคต “ใส่ใจสิ่งแวดล้อม-สร้างสังคมยั่งยืน”

  • การทำธุรกิจด้วยความโปร่งใสและเป็นธรรม คู่ไปกับการดูแลสังคมและสิ่งแวดล้อม เป็นแนวปฏิบัติสำคัญของธุรกิจส่วนใหญ่ ซึ่งถูกนำเสนอผ่านโครงการต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง

  • ESG (Environmental, Social, Governance) หรือการลงทุนด้านสิ่งแวดล้อม สังคม และธรรมาภิบาล เป็นอีกหนึ่งแนวทางที่ช่วยสร้างการเติบโตอย่างต่อเนื่องและยั่งยืนให้กับองค์กร เพราะบ่งชี้โอกาส ความเสี่ยง และขีดความสามารถที่มีผลธุรกิจในอนาคตได้

  • หนึ่งในตัวอย่างที่น่าสนใจตามแนวคิดนี้ คือ ธุรกิจเคมิคอลส์ เอสซีจี ที่นำเสนอภาพความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อม สังคม และบรรษัทภิบาล ได้อย่างเป็นรูปธรรมผ่านและมีพลวัตร

ESG (Environmental, Social, Governance) หรือการลงทุนด้านสิ่งแวดล้อม สังคม และธรรมาภิบาล เป็นแนวปฏิบัติล่าสุดที่องค์กรสามารถนำมาบูรณาการให้สอดคล้องกับการดำเนินธุรกิจ และกลายเป็นอีกหนึ่งฟันเฟืองสำคัญของการสร้างความเกื้อกูลให้เกิดขึ้นกับสังคมและสิ่งแวดล้อม 

ทั้งนี้ก็เพราะจากสถานการณ์โรคระบาดโควิด 19 ที่มีผลกระทบเชิงลบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อมในช่วงที่ผ่านมา วาระเร่งด่วนในเวทีโลก ได้แก่ การลดลงของทรัพยากรธรรมชาติ วิกฤตการเปลี่ยนแปลงของภูมิอากาศโลก การให้ความสำคัญกับความโปร่งใสในองค์กร และความเหลื่อมล้ำในสังคมที่เห็นได้ชัดเจนมากยิ่งขึ้น องค์กรต่าง ๆ ได้ให้ความสำคัญกับการเร่งแก้ไขปัญหาเหล่านี้ให้ครอบคลุมในทุกมิติ

เทรนด์ธุรกิจสีเขียวแห่งอนาคต
คำว่า ESG (Environmental, Social, Governance) เป็นอักษรย่อภาษาอังกฤษ ที่มีที่มาจากตลาดทุน นั่นเพราะในโลกยุคปัจจุบันนักลงทุนไม่ได้ใช้เพียงแค่ตัวเลขการเงินที่เพิ่มสูงขึ้นเรื่อย ๆ ของบริษัท สำหรับประกอบการตัดสินใจในการลงทุน แต่ประเด็นด้านสิ่งแวดล้อม สังคม และบรรษัทภิบาล (Environmental, Social, Governance) เป็นอีกหนึ่งหลักเกณฑ์ที่ช่วยบ่งชี้โอกาสและความเสี่ยง รวมถึงขีดความสามารถขององค์กรที่มีผลต่อผลประกอบการในอนาคตได้ ภายใต้บริบทของการพัฒนาอย่ายั่งยืน

มีรายงานว่าเมื่อสิ้นปี 2563 มีการออกตราสารหนี้ในลักษณะนี้ทำสถิติสูงสุดกว่า 2.7 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐฯ และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง โดยคาดว่าในปีนี้จะเพิ่มเกือบเท่าตัวอยู่ที่ 4.5 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐฯ และจากผลการสำรวจขององค์กรสหประชาชาติด้านความร่วมมือเพื่อความยั่งยืน (UN Global Compact) บริษัทที่ไม่ได้ให้ความสำคัญกับเรื่องนี้ อาจกลายเป็นบริษัทที่ล้าหลัง หรือไม่สอดคล้องกับมาตรฐานเป้าหมายความร่วมมือด้านความยั่งยืนของโลกที่ประเทศสมาชิกกว่า 193 ประเทศ ได้ให้คำมั่นว่าจะร่วมกันบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals: SDGs)

สำหรับประเทศไทย การลงทุนแบบยั่งยืนที่ว่านี้ กำลังได้รับความนิยมและเป็นที่รู้จักในตลาดทุนมากขึ้นเรื่อย ๆ และในส่วนของตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยเอง ก็ได้สนับสนุนการจัดทำรายชื่อหุ้นยั่งยืน (Thailand Sustainability Investment: THSI) เพื่อให้เป็นทางเลือกสำหรับนักลงทุนที่ต้องการลงทุนในหุ้นกลุ่มนี้ รวมไปถึงจัดทำดัชนี SETTHSI

3 มิติ เพื่อการเติบโตอย่างยั่งยืน
การที่บริษัทประกอบธุรกิจโดยคำนึงถึงการเติบโตของผลกำไร ควบคู่ไปกับแสวงหาแนวทางเพื่อการพัฒนาสังคม และสิ่งแวดล้อม และธรรมาภิบาล นี้ ประกอบด้วย 3 มิติ
คือ 1) มิติสิ่งแวดล้อม มุ่งเน้นการใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ และรักษาสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติที่ได้รับผลกระทบจากการดำเนินธุรกิจของบริษัท 2) มิติสังคม) ให้ความสำคัญกับการบริหารทรัพยากรบุคคลอย่างเป็นธรรมและเท่าเทียม ดูแลความปลอดภัยและอาชีวอนามัยของพนักงาน รวมถึงมีสัมพันธ์ที่ดีกับชุมชน และ 3) มิติธรรมาภิบาล จำเป็นต้องมีนโยบาย การกำกับดูแลกิจการที่ดี ต่อต้านการทุจริต มีการดำเนินงานอย่างโปร่งใส และดูแลผลประโยชน์ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างเที่ยงธรรม

โดยทั้ง 3 มิติ เป็นตัวช่วยที่ทำให้ให้ธุรกิจมีกรอบในการคาดการณ์และประเมิณความเสี่ยง ที่อาจจะเกิดขึ้นและส่งผลกระทบต่อความสามารถในการขับเคลื่อนธุรกิจทั้งในระยะกลางและ/หรือ ระยะยาว รวมถึงการตัดสินใจของนักลงทุนได้ ต่อไปนี้เป็นตัวอย่างความเสี่ยงที่น่าสนใจในบริบทของแนวคิดนี้

  • สิ่งแวดล้อม (Environmental)
    • ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
    • ผลกระทบจากการขาดแคลนน้ำ (Water Scarcity)
    • การจัดเก็บภาษีจากอุตสาหกรรมหรือธุรกิจที่ปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (Carbon Tax)
  • สังคม (Social)
    • การละเมิดสิทธิมนุษยชนในห่วงโซ่อุปทาน
    • การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากร เช่น ความเสี่ยงทางด้านภูมิรัฐศาสตร์ (Geopolitical Risk) ที่ส่งผลต่อการตัดสินใจลงทุน
  • ธรรมาภิบาล (Governance)
    • การที่องค์กรไม่เปิดเผยข้อมูลที่มีนัยสำคัญ ซึ่งเป็น ประเด็นที่เป็นความคาดหวังของผู้มีส่วนได้เสีย
    • ความบกพร่องในมาตรการกำกับดูแลภายในองค์กร เช่น ความเสี่ยงจากการเข้าไปลงทุนในประเทศที่มีปัญหาด้านคอร์รัปชัน

เพราะข้อมูล คือหัวใจของ ESG
ก่อนหน้าจะมีคำดังนี้เกิดขึ้น คนส่วนใหญ่คุ้นเคยกับ CSR หรือ Corporate Social Responsibility ซึ่งการที่บริษัทมีความรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม (รวมถึงการกำกับดูแลกิจการที่ดี) ผ่านทางกระบวนการดำเนินงานต่าง ๆ ของบริษัท CSR จึงเป็นคำที่ใช้สื่อระหว่างบริษัทกับผู้มีส่วนได้เสีย ซึ่งครอบคลุมถึงผู้ที่เกี่ยวข้อง ไม่เฉพาะผู้ลงทุน

ESG จึงถือเป็นบทบาทของกิจการใน ‘ภาคข้อมูล’ ที่ควรตอบโจทย์กลุ่มผู้ลงทุน เป็นเรื่องของการเปิดเผยข้อมูลจากการการดำเนินงานอย่างรับผิดชอบต่อสังคม ที่คำนึงถึงความคาดหวังของผู้ลงทุน โดยเฉพาะผู้ลงทุนสถาบัน ดังนั้นธุรกิจที่ทำเรื่อง CSR ได้ดี ก็ควรจะมีผลการดำเนินงานที่พร้อมต่อการเรียบเรียงเป็นข้อมูลตามแนวคิดนี้ให้แก่ผู้ลงทุนได้ทันที โดยมิต้องไปดำเนินการอะไรใหม่แต่อย่างใด

เนื่องจากเป็นแนวคิดที่เกิดขึ้นใหม่เมื่อไม่กี่ปีมานี้ การใช้กรอบแนวคิดด้านสิ่งแวดล้อม สังคม และธรรมาภิบาล จึงมีมาตรฐานที่ไม่สมบูรณ์อยู่บ้าง ทำให้นักลงทุนบางกลุ่มขาดความมั่นใจในข้อมูลพื้นฐานที่สะท้อนผ่านโมเดลนี้ ดังนั้น 5 องค์กรสำคัญ ๆ ที่ทำรายงานด้านความยั่งยืน ได้แก่ Carbon Disclosure Project (CDP), Sustainability Accounting Standards Board (SASB), Global Reporting Initiative (GRI), International Integrated Reporting Council (IIRC) และ Climate Disclosure Standards Board (CDSB) จึงมีมุ่งมั่นที่จะกำหนดเกณฑ์การรายงานด้านความยั่งยืนของบริษัท (CSR) ให้สอดคล้องกัน โดยทางมูลนิธิ International Financial Reporting Standards (IFRS) ซึ่งเป็นองค์กรมาตรฐานการรายงานทางการเงินสากลที่ใหญ่ที่สุดในโลกก็ได้ออกหนังสือ A Consultation Paper on Sustainability Reporting เพื่อให้การรายงานด้านความยั่งยืนอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานเดียวกันและยังช่วยสร้างความมั่นใจต่อผู้มีส่วนได้เสียอีกด้วย

บริษัทต้นแบบที่น่าสนใจและติดตาม
รายงานจากปี 2020 ของ MSCI ESG Index ซึ่งเป็นการประเมินความยั่งยืนของบริษัทจดทะเบียน โดย MSCI ESG Research เป็นผู้รวบรวมข้อมูลด้านความยั่งยืนของบริษัทจดทะเบียนที่อยู่ภายใต้ MSCI All Country World Index และไม่เป็นบริษัทที่ประกอบธุรกิจประเภทเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ การพนัน ยาสูบ พลังงานนิวเคลียร์ และอาวุธจากแหล่งต่าง ๆ ได้จัดให้ บริษัท เอ็ดวาร์ดส์ ไลฟ์ไซเอ็นซ์ จำกัด บริษัทชั้นนำในการดำเนินธุรกิจด้านจัดจำหน่ายเครื่องมือแพทย์จากประเทศสหรัฐอเมริกา โดยบริษัทแม่มีสาขาในภูมิภาคต่าง ๆ ทั่วโลก รวมถึงในประเทศไทย เป็นอันดับหนึ่งของการดำเนินธุรกิจอย่างยั่งยืน ตามแนวคิดดังกล่าว

สำหรับประเทศไทยเอง ในปี 2021 นี้ก็มีถึง 11 บริษัทที่ติดอันดับ Gold Class ‘ธุรกิจที่มีความยั่งยืน’ ของ The Sustainability Yearbook 2021 จากการประเมินให้คะแนนตามแนวคิดเรื่องสิ่งแวดล้อม สังคม และธรรมาภิบาล โดยตัวอย่างที่น่าสนใจ ได้แก่ ธุรกิจเคมิคอลส์ เอสซีจี ได้ดำเนินธุรกิจตามแนวทาง ESG เพื่อมุ่งสู่การเป็น “ธุรกิจปิโตรเคมีเพื่อความยั่งยืน” เพื่อช่วยสะท้อนภาพความรับผิดชอบที่มีต่อผู้มีส่วนได้ส่วนเสียใน 3 มิติดังต่อไปนี้

  • มิติสิ่งแวดล้อม (Environmental) เมื่อช่วงต้นปีที่ผ่านมา ธุรกิจเคมิคอลส์ เอสซีจี ที่ได้ประกาศโรดแมปด้านเศรษฐกิจหมุนเวียนเพื่อมุ่งสู่ธุรกิจปิโตรเคมีเพื่อความยั่งยืน ซึ่งครอบคลุมตลอดซัพพลายเชน ตั้งแต่การพัฒนาโซลูชันเม็ดพลาสติกที่สามารถรีไซเคิลได้ง่าย ออกแบบให้เม็ดพลาสติกใช้ทรัพยากรลดลง แต่ยังคงมีประสิทธิภาพเทียบเท่าหรือดียิ่งขึ้นกว่าเดิม ส่งเสริมนวัตกรรมพลาสติกชีวภาพเพื่อให้เป็นวัสดุทางเลือก ตลอดจนการบูรณาการ Advanced Recycling Process เทคโนโลยีรีไซเคิลขั้นสูงเพื่อเปลี่ยนพลาสติกใช้แล้วเป็นวัตถุดิบตั้งต้นสำหรับโรงงานปิโตรเคมี (Renewable feedstock)
  • มิติสังคม (Social) เพื่อสร้างชุมชนรอบโรงงานให้มีเข้มแข็งอย่างยั่งยืน ธุรกิจเคมิคอลส์ เอสซีจี ได้ผลักดันให้เกิดวิสาหกิจชุมชนคุณภาพ ที่นำอัตลักษณ์ท้องถิ่นของชุมชนในจังหวัดระยองมาต่อยอดเพื่อสร้างมูลค่าให้มากขึ้น โดยให้สอดคล้องกับหลักเศรษฐกิจหมุนเวียน และมีการนำนวัตกรรมและเทคโนโลยีเข้ามาเป็นเพื่ออำนวยความสะดวกและทำให้เกิดประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น ตัวอย่างเช่น นวัตกรรมผ้าใยสับปะรด โดยวิสาหกิจชุมชนทอผ้าแสนใย คนแสนวิถี อ.ปลวกแดง
  • มิติบรรษัทภิบาล (Governance) แนวคิดนี้ช่วยทำให้ธุรกิจเคมิคอลส์ เอสซีจี ติดตามและรวบรวมข้อมูลผลการดำเนินงานด้านความยั่งยืนของธุรกิจให้ครบถ้วน เป็นระเบียบ และโปร่งใสมากยิ่งขึ้น สามารถสื่อสารและสร้างความเข้าใจกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียได้อย่างมีประสิทธิภาพ แนวคิดดังกล่าวยังช่วยทำให้ธุรกิจบริหารจัดการความต้องการของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียได้อย่างเหมาะสม รักษาขีดความสามารถในการแข่งขัน สร้างความน่าเชื่อถือให้แก่ธุรกิจ และเป็นเครื่องมือในการสะท้อนศักยภาพของธุรกิจที่ดึงดูดความสนใจของผู้ลงทุนที่ต้องการลงทุนในธุรกิจที่มีคุณภาพและมีโอกาสสร้างผลตอบแทนในระยะยาวได้อย่างยั่งยืน

ESG จึงเป็นหัวใจสำคัญที่สอดแทรกอยู่ในทุกมาตรฐานการดำเนินงานของธุรกิจ ซึ่งไม่ได้แสวงหาผลกำไรทางธุรกิจแต่เพียงอย่างเดียว หากยังมุ่งหวังถึงความยั่งยืนของสังคม ภายใต้สภาพแวดล้อมที่ทุกหน่วยงานจะต้องร่วมมือกันสร้างสรรค์ พัฒนา สนับสนุน และกระตุ้นให้เกิดการเปลี่ยนแปลงต่อระบบเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมของประเทศชาติต่อไปอย่างยั่งยืนในอนาคต

ที่มา:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *