• “พลาสติก” และโลกยุคโควิด-19: ส่องนวัตกรรมและการจัดการ

    พลาสติก วัสดุที่ถูกคิดค้นขึ้นโดยช่างไม้ชาวอเมริกันเมื่อปลายยุค 80 เป็นประดิษฐกรรมชั้นยอดของโลกยุคใหม่ ด้วยคุณสมบัติที่สามารถใช้ทดแทนวัสดุจากธรรมชาติชนิดอื่นได้อย่างไร้ข้อกังขา แต่การคิดที่ไม่ครอบคลุมไปถึงการจัดการขยะพลาสติกหลังการใช้งาน กลับส่งผลเชิงลบต่อสิ่งแวดล้อม และฉายภาพให้เห็นอย่างชัดเจนในโลกปัจจุบัน การแพร่ระบาดโควิด-19 ทำให้ พลาสติก ถูกมองในฐานะ “ผู้ปกป้องชีวิต” เพราะเป็นส่วนประกอบสำคัญของอุปกรณ์ที่ช่วยลดความเสี่ยงในการติดเชื้อ นอกเหนือไปจากการเป็นแพ็คเกจจิ้งสำหรับฟู้ดเดลิเวอรี่ที่ได้รับความนิยมอย่างล้นหลามในช่วงที่เรากำลังปรับตัวกับ New Normal อีกแนวทางหนึ่งที่จะช่วยเข้ามาส่งเสริมการจัดการพลาสติกใช้แล้วอย่างมีประสิทธิภาพก็คือ การนำนวัตกรรมและเทคโนโลยีรีไซเคิลมาใช้ โดยไฮไลต์ในช่วงต้นปีนี้ที่เกิดขึ้นในไทยก็คือ การรีไซเคิลเชิงเคมี (Chemicals Recycling) ซึ่งได้มีการสร้างโรงงานทดสอบการผลิต (Demonstration Plant) เพื่อใช้ในการพัฒนาและทดสอบเทคโนโลยี Chemical Recycling แห่งแรกในประเทศไทย ถึงแม้การแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 ที่เกิดขึ้นตั้งแต่เมื่อปลายปี 2019 จะทำให้การใช้ชีวิตของเราทุกคนในสังคมต้องเปลี่ยนไปอย่างกะทันหัน และต่างต้องปรับตัวให้สอดรับกับวิถีชีวิตรูปแบบใหม่ ขณะเดียวกันเหตุการณ์นี้ก็ทำให้เราได้หันกลับมามอง พลาสติก ให้รอบด้านมากกว่าที่เคย ทุกชีวิตปลอดภัยด้วย พลาสติก นับตั้งแต่ปี 1863 เป็นต้นมา แม้จะเป็นระยะเวลาเพียงแค่ไม่กี่ร้อยปีที่วัสดุสารพัดนึกชนิดนี้ได้ถูกคิดค้นขึ้นโดยช่างไม้ชาวอเมริกัน จอห์น เวสลีย์ ไฮเอตต์ (John Wesley Hyatt) ...

    Read More
  • รวมทางออกเปลี่ยนโลกใหม่ให้ไร้ “ไมโครพลาสติก”

    การจะควบคุมไมโครพลาสติกให้ได้ อาศัย 3 กระบวนการที่โลกจำเป็นต้องก้าวไปด้วยกัน กระบวนการแรกคือ ประชาชนต้องเริ่มตระหนัก กระบวนการที่สอง รัฐบาลจำเป็นต้องจัดสรรระบบเก็บขยะให้มีประสิทธิภาพ และส่วนสุดท้าย นักวิทยาศาสตร์และนักวิจัยต้องร่วมมือกันคิดค้นนวัตกรรมที่จะช่วยจัดการพลาสติกที่ตกค้างอยู่ในสิ่งแวดล้อมได้อย่างอยู่หมัด ที่ประเทศอังกฤษมีแคมเปญ #OneLess ที่เชื่อว่าการลดขยะพลาสติกใช้ครั้งเดียวทิ้ง (single-use) จะช่วยลดปัญหาไมโครพลาสติกได้เป็นอย่างมาก ผ่านการเพิ่มตู้เติมน้ำตามจุดต่าง ๆ ในเมือง เพื่อกระตุ้นให้ชาวอังกฤษเปลี่ยนพฤติกรรมการทิ้งขวดพลาสติก นักวิจัยชี้ว่า การจะจัดการกับไมโครพลาสติกได้อย่างอยู่หมัด จำเป็นที่จะต้องมองไปให้ไกลกว่าพลาสติกที่เห็น ๆ กันอยู่ตรงหน้า โดยเริ่มจากการตั้งคำถามว่า จะทำอย่างไรที่เราจะหยุดยั้งปัญหาขยะพลาสติกได้อย่างถึงรากถึงโคน ก่อนหน้านี้เราเคยนำเสนอข้อเท็จจริงของ ปัญหาไมโครพลาสติก รวมถึงนโยบายที่ประเทศต่าง ๆ ใช้รับมือกับไมโครพลาสติก  กันไปแล้ว วันนี้เราอยากจะพาไปเจาะลึกวิธีจัดการกับไมโครพลาสติกที่เฉพาะเจาะจงและน่าสนใจมากยิ่งขึ้น   รวมเพื่อ “รอด” คือทางออกของปัญหา ในบทความ Solving Microplastic Pollution Means Reducing, Recycling and Fundamental Rethinking ของนิตยสาร Scientific American เสนอว่า ...

    Read More
  • Sex Toy เมื่อนวัตกรรมพลาสติกช่วยเพิ่มเติมความสุขทุกเพศ

    Highlights: นอกจากเซ็กซ์ทอยจะช่วยยกระดับความสุขในเรื่องเพศแล้ว เจ้าอุปกรณ์เหล่านี้ยังส่งผลดีต่อสุขภาพทั้งเพศหญิงและชาย ผู้ผลิตเซ็กซ์ทอยหลาย ๆ แห่งเปลี่ยนมาใช้พลาสติกในการผลิต ด้วยเหตุผลด้านความทนทานของวัสดุ ความปลอดภัยเพราะไร้ส่วนผสมของสารพาทาเลต ทำความสะอาดง่าย และยังมีราคาที่เป็นมิตรกับกระเป๋าสตางค์ของเราด้วย เมื่อสังคมปัจจุบัน เปิดอกกว้างยอมรับการพูดคุย ขบคิด และถกเถียงในประเด็นต่าง ๆ ได้อย่างมีอิสระเสรีภาพมากกว่าเมื่อสมัย 10-20 ปีที่แล้ว หัวข้อสนทนาเรื่อง “เซ็กซ์ทอย” ที่ครั้งหนึ่งเคยเป็นความบัดสีมหันต์นั้น ก็ถูกยกมาเป็นไดอะล็อกให้กลุ่มคนได้เมาท์มอยกันบ่อยครั้งขึ้น แถมการครอบครองอุปกรณ์สร้างความสุขดังกล่าวยังถือเป็นสิทธิ์ที่ทุกคนพึงมี (ถ้าอยากมี อยากได้) เพราะไม่ว่าคุณจะเป็นเพศสภาพใด ความฟินจิกหมอนที่ได้รับจากการใช้อุปกรณ์ดังกล่าว ก็กลายเป็นเรื่องที่ปัจเจกทุกคนสามารถมีได้ สถิติระบุว่า อุตสาหกรรมเซ็กซ์ทอยในปัจจุบันมีมูลค่าสูงถึง 15 พันล้านเหรียญสหรัฐต่อปี มีการสำรวจพบว่ากว่าครึ่งหนึ่งของชาวอังกฤษมีเซ็กซ์ทอยเป็นของตัวเอง อีกทั้งงานวิจัยจาก Indiana University แห่งสหรัฐอเมริกา ยังรายงานอีกด้วยว่า 53% ของผู้หญิง และ 45% ของผู้ชาย ที่มีอายุระหว่าง 18 – 65 ปี ต่างเคยมีประสบการณ์ใช้ไวเบรเตอร์กันมาแล้วทั้งนั้น ทำไมต้องใช้เซ็กซ์ทอย ...

    Read More
  • “ซิลิโคน” นวัตกรรมพลาสติกมหัศจรรย์ ช่วยเติมเต็มคุณภาพชีวิต

    Highlights: “ซิลิโคน” เป็นพอลิเมอร์ประเภทหนึ่งที่มาพร้อมคุณสมบัติทนทานต่อความร้อนและความเย็นจัด เป็นฉนวนไฟฟ้า ยากต่อการเกิดปฏิกิริยาเคมีใด ๆ และที่สำคัญคือเข้ากันได้กับเนื้อเยื่อมนุษย์ นอกจากเพื่อเสริมความงาม ซิลิโคนยังถูกนำไปสร้างเป็นอวัยวะเทียมเพื่อผู้ป่วยที่สูญเสียอวัยวะต่าง ๆ เช่น แขนเทียม ขาเทียม นิ้วเทียม ปกติร่างกายของมนุษย์จะต่อต้านสิ่งแปลกปลอมใด ๆ เข้ามาในร่างกาย แต่นั่นไม่ใช่กับ “ซิลิโคน” เพราะมันเข้ากับร่างกายได้เป็นอย่างดี ย้อนหลังไปสัก 10 ปี วลี “สวยเพราะมีดหมอ” กลายเป็นคำพูดฮิตติดปากที่พุ่งเป้าโจมตีดาราหรือคนดังที่ผ่านการขึ้นเขียง เสริมนั่น ยกกระชับนี่ ให้กับส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย เพราะคนส่วนใหญ่ยังเชื่อกันว่าความสวยที่แท้ทรูคือความสวยจากธรรมชาติถึงจะถูก แต่เมื่อเวลาเปลี่ยนไป ค่านิยมก็เปลี่ยนตาม ไม่เพียงแต่ใคร ๆ ต่างออกมายอมรับว่าใบหน้าเคยได้ผ่านมีดหมอมาจริง ๆ ศัลยกรรมพลาสติกยังกลายเป็นเรื่องปกติไปแล้ว ที่สำคัญกว่าคือศัลยกรรมกลายเป็นที่ยอมรับมากขึ้นจากบทบาทในวงการแพทย์ แขนเทียม ขาเทียม หูเทียม ล้วนเป็นตัวอย่างของการศัลยกรรมที่ช่วยเพิ่มโอกาสให้ผู้ป่วยจำนวนมากสามารถกลับมามีชีวิตได้อย่างเป็นปกติอีกครั้ง ว่าแต่เคยสงสัยกันไหมครับว่าความนิยมศัลยกรรมพลาสติกนี้เริ่มขึ้นตั้งแต่เมื่อไร จากซ่อมแซมความเสียหายสู่พลาสติกเพื่อความงาม หากจะย้อนเวลากลับไปจริง ๆ มนุษย์รู้จักกับการศัลยกรรมมากว่าพันปีแล้ว มีการพบหลักฐานว่าอารยธรรมอินเดียโบราณช่วง ...

    Read More
  • เก็บผักผลไม้ในพลาสติกอย่างไรให้อยู่ได้นาน ?

    เคยสังเกตไหมครับ เวลาไปซุปเปอร์มาร์เก็ตจะเห็นพลาสติกที่หุ้มอาหารที่แตกต่างกัน บางครั้งก็เป็นพลาสติกที่มีรู สามารถระบายอากาศได้ แต่บางครั้งก็เป็นพลาสติกแรปห่ออย่างมิดชิด ทำไมถึงใช้พลาสติกที่ไม่เหมือนกัน ? สำหรับสัตว์ต่าง ๆ อากาศเป็นสิ่งสำคัญในการหายใจ แต่กับผักผลไม้สดส่วนใหญ่นั้น อย่ามีอากาศหายใจมากนักเลยจะดีกว่า เพราะ จะทำให้ผักผลไม้เหี่ยวเฉาได้ง่าย จึงควรเก็บในพลาสติกที่เป็นการบรรจุแบบดัดแปรบรรยากาศ (Modified Atmosphere Packaging, MAP) คือมีการปรับสัดส่วนของก๊าซต่าง ๆ ภายในถุงให้เหมาะสมซึ่งเป็นสัดส่วนที่แตกต่างจากก๊าซในอากาศภายนอก เข้าใจง่าย ๆ คือ จำกัดการหายใจของสิ่งที่อยู่ในถุงนั่นเองครับ ช่วยชะลอการสุกของผักผลไม้ และลดการเกิดเชื้อรา การเก็บในพลาสติกชนิดนี้เหมาะกับผักผลไม้ รวมถึงอาหารสด เช่น เนื้อหมู เนื้อไก่ และอาหารที่ผ่านการแปรรูปหรือทำให้สุกแล้ว เมื่อเพื่อน ๆ แกะออกมาปรุงอาหารแล้วเหลือ ก็ควรเก็บไว้ในภาชนะที่อากาศไม่ไหลผ่าน เช่น กล่องพลาสติกสำหรับบรรจุอาหาร นอกจากเรื่องของอากาศแล้ว ความชื้นก็มีผลเช่นกัน ผักผลไม้บางชนิดควรห่อด้วยพลาสติกแรปจะดีกว่าเพื่อเก็บรักษาความชุ่มชื้นไว้ เช่น แตงกวา ที่จะระเหยและคายน้ำเมื่อเจออากาศในตู้เย็นที่แห้ง ทำให้เสียน้ำหนักกว่า 3 % ของน้ำหนักทั้งหมดได้ในระยะเวลาเพียงแค่สามวันเท่านั้น ...

    Read More
  • ถุงมือยางของหมอและพลาสติก เกี่ยวกันอย่างไร ?

    ถุงมือยางทางการแพทย์ เรียกได้ว่าเป็นอุปกรณ์คู่ใจของบุคคลากรทางการแพทย์เลยทีเดียว เพราะเป็นอุปกรณ์สำคัญที่ช่วยป้องกันตัวจากเชื้อโรคอันตรายต่าง ๆ ที่อาจปะปนมากับเลือดหรือร่างกายของผู้ป่วย แต่ก็มีบางครั้งที่ผู้สวมใส่แพ้แป้งที่เคลือบเนื้อถุงมือ ซึ่งใส่มาเพื่อทำให้ถุงมือใส่ง่าย ไม่เหนียวเกินไป แล้วในเวลาเช่นนี้ ใครจะเป็นผู้ช่วยแพทย์จากอาการแพ้นี้กัน ? คำตอบก็คือ พลาสติก ไงล่ะครับ ทางเลือกในการเคลือบถุงมืออีกทางคือการใช้พลาสติก หรือ พอลิเมอร์ เป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการเคลือบถุงมือแทนการใช้แป้ง ซึ่งต้องมีคุณสมบัติที่ทนต่อสารเคมีและตัวทำละลายต่าง ๆ ได้ดี และที่สำคัญคือ ต้องไม่เสื่อมสภาพหลังการทำให้ปราศจากเชื้อ (sterilization) พลาสติกที่เคลือบถุงมือยาง มีหลายประเภท ไม่ว่าจะเป็นอะคริลิก (acrylic), พอลิยูรีเทน (polyurethane) หรือซิลิโคน (silicone) ซึ่งก็มีข้อดี-ข้อเสียแตกต่างกันไป เช่น อะคริลิก มีความยืดหยุ่นสูง แต่การยึดเกาะกับผิวยางไม่ดี มักเคลือบได้ไม่สม่ำเสมอ ส่วนพอลิยูรีเทนแม้จะปลอดภัยต่อร่างกาย แต่ทำให้ถุงมือเหนียวติดมือ และซิลิโคน แม้จะเหนือกว่าสองชนิดแรก แต่เนื่องจากมีคุณสมบัติในการหล่อลื่นสูง ทำให้เกิดความมันและความชื้นที่ผิวได้ง่าย แต่ก็มีอีกประเภทหนึ่งที่เรียกได้ว่า ตอบโจทย์ทุกความต้องการ รวมข้อดีของวัสดุต่าง ๆ ไว้ในหนึ่งเดียว นั่นก็คือพอลิเมอร์สังเคราะห์ ...

    Read More