• วายร้ายหรือที่รัก: พลาสติก และโควิด-19 ตอนที่ 2

    จากความตั้งใจดีที่จะสังเคราะห์สิ่งทดแทนวัสดุธรรมชาติที่อาจจะร่อยหรอลงในอนาคต จึงเป็นที่มาของพลาสติก วัสดุสารพัดประโยชน์นี้ได้เข้ามาปฏิวัติวงการวัสดุศาสตร์ และพลิกโฉมวิถีชีวิตของผู้คนในสังคม วัฒนธรรมทิ้งขว้าง (Throwaway culture) จุดชนวนภาพความเป็นผู้ร้ายของพลาสติก และมีการผลิตซ้ำวาทกรรม ดังกล่าวในช่วงการระบาดของไวรัสโควิด-19 ในอีกมุมหนึ่งพลาสติกทำหน้าที่เป็นฮีโร่ช่วยปกป้องบุคลากรทางการแพทย์ และช่วยลดความเสี่ยงการติดเชื้อให้กับทุกคนในสังคม การหาโซลูชันที่สอดคล้องกับแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) น่าจะเป็นวิธีที่เหมาะสมและมีประสิทธิภาพที่สุดสำหรับการจัดการขยะพลาสติกอย่างยั่งยืน ในบทความหัวข้อ วายร้ายหรือที่รัก: พลาสติก และโควิด-19 ตอน 1 ได้เล่าย้อนไปถึงความตั้งใจดีของ ลีโอ เบคแลนด์ (Leo Baekeland) ที่ได้สังเคราะห์ ‘เบเคอไลต์ (Bakelite)’ ตัวเลือกที่ใช้เป็นวัสดุทดแทนในการผลิตข้าวของเครื่องใช้ชนิดต่าง ๆ โดยมี ‘ถุงพลาสติกหูหิ้ว (T-shirt plastic shopping bags)’ ของสเตียน กุสตาฟ ทูลิน (Sten Gustaf Thulin) เป็นมุดหมายที่แสดงถึงความนิยมสูงสุดในการใช้วัสดุมหัศจรรย์นี้ของสังคมมนุษย์ รวมถึงการนำพลาสติกไปใช้ให้เกิดในวงการต่าง ๆ มากยิ่งขึ้น ซึ่งนี่เป็นเรื่องที่สวนทางกับการพัฒนาระบบการจัดการของเหลือที่เกิดจากวัสดุชนิดนี้ จนนำมาสู่ปัญหาเรื่อง ...

    Read More
  • วายร้ายหรือที่รัก: พลาสติก และโควิด-19 ตอนที่ 1

    พลาสติก คือ สิ่งที่ถูกคิดค้นขึ้นเพื่อใช้ทดแทนวัสดุธรรมชาติ วัสดุสารพัดประโยชน์นี้ได้เข้ามาปฏิวัติวงการวัสดุศาสตร์ และพลิกโฉมวิถีชีวิตของผู้คนในสังคม แพขยะใหญ่แปซิฟิก (Great Pacific Garbage Patch) คือจุดเริ่มต้นของภาพพลาสติกในฐานะผู้ร้าย ที่เป็นผลสืบเนื่องจากวัฒนธรรมทิ้งขว้าง (Throwaway culture) ซึ่งหล่อหลอมพฤติกรรมการใช้งานสิ่งของเครื่องใช้ต่าง ๆ ของคนในสังคมอย่างไรความรับผิดชอบมาตั้งแต่ช่วง ค.ศ. 1955 ในช่วงปีที่ผ่านมา ประเทศไทยถูกจัดให้อยู่ในอันดับที่ 6 ของประเทศที่ไม่มีการจัดการขยะพลาสติกและปล่อยให้เกิดการเล็ดรอดลงสู่แหล่งน้ำ ในรอบ 100 ปีที่ผ่านมา ความสำเร็จแบบก้าวกระโดดของคนทั้งโลกที่นอกเหนือไปจากภารกิจเหยียบดวงจันทร์ของยานอะพอลโล 11 การคิดค้นวัคซีนโรคโปลิโอ การค้นพบปฏิกิริยานิวเคลียร์ฟิชชัน และอินเทอร์เน็ตแล้ว ยังรวมไปถึง พลาสติก ด้วย สิ่งประดิษฐ์ด้านวัสดุศาสตร์สุดมหัศจรรย์นี้ได้เข้ามาพลิกโฉมภูมิทัศน์ทางธุรกิจ พร้อมช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของคนในสังคมเรื่อยมาตั้งแต่ช่วงปี 1960 แต่ในระยะเวลาเพียงไม่กี่ปีที่ผ่านมา มันกลับถูกเหมารวมว่าเป็นหนึ่งในต้นตอของปัญหาสิ่งแวดล้อม และสถานะความเป็นผู้ร้ายที่ทำลายธรรมชาติและสิ่งมีชีวิตของยังคงถูกผลิตซ้ำอย่างต่อเนื่อง แม้กระทั่งในท่ามกลางการระบาดของไวรัสโควิด-19 สุดยอดวัสดุที่เกิดจากความตั้งใจดี เราเชื่อว่าหากย้อนเวลากลับไปได้ ลีโอ เบคแลนด์ (Leo Baekeland) ยังคงพยายามสังเคราะห์สารประกอบต่าง ๆ เพื่อให้ได้ออกมาเป็นวัสดุชนิดใหม่ที่ทั้งเหนียว ...

    Read More