• “พลาสติก” นั้นสำคัญขนาดไหน ในอุตสาหกรรมรถยนต์

    • “พลาสติก” ถือกำเนิดขึ้นเมื่อปี ค.ศ. 1868 จากประกวดนวัตกรรมในสหรัฐอเมริกา จากวัสดุที่ถูกออกแบบมาเพื่อใช้ทดแทนลูกบิลเลียดก็ได้รับความนิยมมากขึ้น จนถูกนำไปใช้งานในหลากหลายอุตสาหกรรม

    • แม้ว่าชื่อของพลาสติกจะติดตลาดมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง แต่ในอุตสาหกรรมรถยนต์ช่วงก่อนทศวรรษที่ 1950 ยังคงนิยมใช้เหล็กเป็นวัสดุสำคัญสำหรับการผลิตชิ้นส่วนในรถยนต์ วิถีปฏิบัตินี้ต่อมาถูกสั่นคลอนลงด้วยคุณสมบัติที่ดีของพลาสติก

    • ทั่วโลกนั้นมีพลาสติกสำหรับการผลิตชิ้นส่วนยานยนต์มากมายหลายชนิด ในประเทศไทย SCGTM PP P1085J ที่คิดค้นและพัฒนาโดย เอสซีจี เคมิคอลส์ คือ ไฮไลต์ที่น่าสนใจของนวัตกรรมเม็ดพลาสติกสำหรับอุตสาหกรรมยานยนต์

    ในอุตสาหกรรมรถยนต์ “พลาสติก” เป็นวัสดุเนื้อหอมที่ถูกนำมาใช้เป็นวัสดุสำหรับการผลิตชิ้นส่วนสำคัญต่าง ๆ เพราะมีคุณสมบัติที่โดดเด่น คือ ทนทานต่อกรดและด่างได้เป็นอย่างดี ราคาถูกช่วยลดต้นทุนให้กับผู้ผลิตได้ และอีกประเด็นซึ่งตอบโจทย์แวดวงอุตสาหกรรมรถยนต์ได้ตรงจุดที่สุดก็คือ ชิ้นส่วนรถยนต์ที่ทำด้วยพลาสติกนั้นมีน้ำหนักเบา ซึ่งน้ำหนักที่ลดลงได้ถึง 10% จะช่วยประหยัดน้ำมันให้กับรถยนต์ (Fuel economy) ได้ถึง 5% เลยทีเดียว

    จากสิ่งประดิษฐ์ชิงรางวัล สู่วัสดุสารพัดประโยชน์
    ปี ค.ศ. 1868 ที่สหรัฐอเมริกา มีการจัดงานประกวดสิ่งประดิษฐ์ชิงรางวัล ซึ่งเฟ้นหาวัสดุราคาถูกมาใช้แทนลูกบิลเลียดที่แต่เดิมทำด้วยงาช้าง เพราะวัสดุดังกล่าวเริ่มหายากมากขึ้น ทำให้ จอห์น เวสลีย์ ไฮแอท (John Wesley Hyatt) นักธุรกิจอเมริกัน ทดลองนำเซลลูโลสไนเทรตกับการบูรมาทำปฏิกิริยากัน และผลลัพธ์ที่ได้ก็คือวัสดุที่สามารถทำเป็นแผ่นแบนบาง มีความใสคล้ายกระจก แต่ม้วนหรืองอได้ วัสดุที่เป็นเสมือนต้นกำเนิดของพลาสติกชนิดนี้ ได้เป็นที่รู้จักแพร่หลายและเป็นที่นิยม เรียกว่า “เซลลูลอยด์” (Celluloid)

    จากนั้นมันก็ถูกนำไปใช้ทำกรอบแว่นตา ด้ามมีด แผงบังลมรถ และฟิล์มถ่ายภาพ

    ส่วนวัสดุที่เราสามารถเรียกว่า “พลาสติก” ได้อย่างเต็มปากเต็มคำก็ถูกคิดขึ้นหลังจากนั้น 39 ปี นักเคมีชื่อ เลโอ บาเกอลันด์ (Leo Baekeland) ค้นพบวิธีการผลิต เบคิไลต์” (Bekelite) ซึ่งได้ชื่อว่าเป็นพลาสติกสังเคราะห์ชนิดแรกของโลก จากสารอินทรีย์โมเลกุลเล็ก ๆ ซึ่งเกิดจากการทำปฏิกิริยาระหว่างฟอร์มัลดีไฮด์และฟีนอล เบคิไลต์เป็นพลาสติกแข็ง ทนความร้อนได้ดี และสามารถขึ้นรูปให้มีรูปร่างหลากหลายแบบได้ตามแม่พิมพ์โดยใช้ความร้อน ทำให้มีสีสันสวยงามได้และมีราคาไม่แพง พลาสติกชนิดแรกนี้ถูกนำมาทำเป็นฉนวนเคลือบสายไฟและชิ้นส่วนเครื่องใช้ไฟฟ้า ต่อมาใช้ผลิตเป็นผลิตภัณฑ์ในครัวเรือน ของใช้ และเครื่องประดับอีกมากมาย และกลายเป็นวัสดุที่ถูกนำมาใช้งานอย่างแพร่หลายในอุตสาหกรรมอย่างที่เราเห็นในปัจจุบัน

    เพราะ 5 ข้อนี้ ผู้ผลิตรถยนต์จึงเลือกพลาสติก
    แม้ว่าวัสดุอย่างพลาสติกจะได้รับความนิยมอย่างล้นหลามนับตั้งแต่มันถือกำเนิดขึ้น แต่สำหรับอุตสาหกรรมรถยนต์แล้วนั้น กว่าพลาสติกจะได้รับการยอมรับ ก็นับเป็นระยะเวลานานหลายสิบปีนับจากยุค 50 ไม่แปลกใจเลยที่ชิ้นส่วนรถยนต์ในช่วงนั้นถึงใช้เหล็กเป็นวัสดุหลักในการผลิต

    แต่เพราะข้อดีทั้ง 5 ของพลาสติก ทำให้วัสดุชนิดได้รับความนิยมขึ้นอย่างต่อเนื่องและถูกนำมาใช้เป็นวัสดุหลักในการผลิตชิ้นส่วนรถยนต์มากขึ้นเรื่อย ๆ ไปดูกันว่ามีอะไรบ้าง

    • ประสิทธิภาพการใช้เชื้อเพลิง (Fuel efficiency) เมื่อรถยนต์มีน้ำหนักน้อยกว่าเดิม เพราะชิ้นส่วนทำด้วยพลาสติก ทำให้พลังงานที่ถูกใช้ในการขับเคลื่อนรถยนต์นั้นลดลงไปด้วย นี่ยังรวมถึงปริมาณของก๊าซที่เกิดจากการสันดาปของเครื่องยนต์ก็มีปริมาณน้อยลงตามไปด้วย ปัจจุบันชิ้นส่วนต่าง ๆ ในรถยนต์เกือบครึ่งหนึ่งมีพลาสติกเป็นส่วนประกอบ แต่มีสัดส่วนน้ำหนักของวัสดุดังกล่าวคิดเป็นร้อยละ 10 เท่านั้น เมื่อคำนวณจากน้ำหนักของวัสดุทั้งหมด
    • วัสดุเพื่อความยั่งยืน จากเทรนด์การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมที่ได้รับความสนใจสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง อุตสาหกรรมรถยนต์เองก็ต้องตอบรับกระแสดังกล่าว และต้องขวนขวายหาวัสดุที่เป็นมิตรกับโลกมากยิ่งขึ้น พลาสติกจึงเป็นทางออก ทุกวันนี้ผู้ผลิตรถยนต์ส่วนใหญ่ได้หันมาใช้พลาสติกรีไซเคิล ตัวอย่างชิ้นส่วนในรถยนต์ที่ทำมาจากพลาสติกรีไซเคิล เช่น เบาะรองนั่ง กันชน กันสาด และไลเนอร์ของล้อรถ
    • ออกแบบได้ง่าย เมื่อเปรียบเทียบในประเด็นของการขึ้นรูป การใช้พลาสติกเป็นโครงสร้างด้านนอกทำให้เอื้อให้เกิดงานดีไซน์ที่แปลกใหม่ ล้ำสมัยได้มากยิ่งขึ้น นั่นเพราะความสามารถในการบิดงอ แต่ไม่แตกหักเมื่อโดนความร้อน ซึ่งความพิเศษข้อนี้ไม่พบในเหล็ก หรือโลหะอื่น ๆ
    • เพิ่มความปลอดภัย อุปกรณ์เสริมความปลอดภัยในรถยนต์ อาทิ ถุงลมนิรภัย และเข็มขัดนิรภัย ล้วนทำมาจากพลาสติกทั้งนั้น ในกรณีที่เกิดขึ้นอุบัติเหตุ อุปกรณ์เหล่านี้ที่มีพลาสติกเป็นส่วนประกอบ ไม่ว่าจะเป็นที่อยู่ภายในและภายนอกรถยนต์นั้น ช่วยลดผลกระทบที่อาจจะเกิดขึ้นได้มีประสิทธิภาพมากกว่า เมื่อเทียบกับรถยนต์ที่ใช้เหล็กเป็นวัสดุหลัก
    • ทนทานทุกสมรรถนะ หลายคนที่ขับรถจะรู้ดีว่าลมฟ้าอากาศต่าง ๆ นั้น มีผลอย่างมากับสภาพของรถ นั่นจึงเป็นเหตุผลที่ทำให้สารเคลือบต้องมีพลาสติกเป็นส่วนประกอบสำคัญ เพื่อลดโอกาสที่พื้นผิวของรถยนต์จะถูกทำร้ายจากปัจจัยภายนอก เช่น ความเป็นด่างของเกลือ ความร้อน และน้ำ เชื่อกันไหมว่าแม้กระทั่งที่ปัดน้ำฝนยังเคลือบด้วยเนื้อฟิล์มพลาสติก เพื่อความทนทานต่อสภาพอากาศ รอยขูดขีด และการแตกหัก ที่น่าทึ่งก็คือ ภายใต้ฝากระโปรงรถ ชิ้นส่วนที่อยู่ตรงนี้ถ้าไม่ทำด้วยพลาสติก ก็ต้องได้รับการเคลือบด้วยพอลิเอทิลีน Polyethylene หรือ PE ซึ่งเป็นชนิดหนึ่งของพลาสติก

    พลาสติกสำหรับรถยนต์ โดยฝีมือคนไทย
    ตลาดรถยนต์ทั่วโลกเติบโตอย่างต่อเนื่อง โดย 5% คือ อัตราการเติบโตของปีที่ผ่านมา ในประเทศไทยมีการเติบโตที่ 2% และมีการเติบโตอย่างต่อเนื่องในปีนี้ ทำให้บริษัทผู้ผลิตรถยนต์พัฒนารูปแบบรถยนต์อย่างสม่ำเสมอเพื่อตอบสนองความต้องการของผู้บริโภครุ่นใหม่ซึ่งในปัจจุบันรถยนต์รุ่นใหม่เน้นการประหยัดพลังงาน ความปลอดภัย ความสวยงามของรูปลักษณ์ และเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม

    ซึ่ง “พลาสติก” คือ วัสดุสำคัญที่ถูกนำมาใช้เพื่อการผลิตชิ้นส่วนของรถยนต์ ด้วยคุณสมบัติที่ดีหลายข้อและตอบโจทย์ความต้องการของผู้บริโภคได้เป็นอย่างดี

    เอสซีจี เคมิคอลส์ ในฐานะผู้เชี่ยวชาญด้านวัสดุศาสตร์ชั้นแนวหน้าของประเทศและระดับภูมิภาค ได้ทำงานร่วมกับบริษัทผู้ผลิตรถยนต์และผู้พัฒนาเม็ดพลาสติกคอมพาวนด์ เพื่อทำความเข้าใจความต้องการของผู้ขับขี่มาโดยตลอด และได้พัฒนานวัตกรรมเม็ดพลาสติกสำหรับอุตสาหกรรมยานยนต์ เพื่อที่จะตอบโจทย์ทุกความต้องการทั้งผู้ขับขี่และผู้ผลิตรถยนต์ทั้งในปัจจุบันและมองไปถึงอนาคตข้างหน้า นั่นคือ SCGTM PP P1085J

    คุณสมบัติที่โดดเด่นของเม็ดพลาสติกนี้คือ ขึ้นรูปได้ง่าย ทำให้สามารถผลิตชิ้นส่วนรถยนต์ที่บางลงกว่าเดิมได้ถึง 0.5 มิลลิเมตร น้ำหนักของชิ้นงานลดลงถึง 10% เมื่อนำไปเปรียบเทียบกับโมเดลชิ้นส่วนงานแบบปกติ ทำให้ลดพลังงานที่ใช้ในการผลิต และลดการเกิดริ้วร้อย (Defect) ระหว่างการฉีดขึ้นรูป (Gate String) ได้เป็นอย่างดี SCGTM PP P1085J นี้ยังสอดคล้องและส่งเสริมหลักเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) เพราะใช้ทรัพยากรได้อย่างคุ้มค่า ลดปริมาณการใช้วัตถุดิบตั้งต้น ในขณะที่ความแข็งแรงของชิ้นงานยังเทียบเท่ากับของที่ผลิตจากพลาสติกเกรดมาตรฐาน สอดรับกับเทรนด์ของอุตสาหกรรมยานยนต์ในปัจจุบัน ที่ต้องการลดน้ำหนักของชิ้นส่วนรถยนต์ แต่วัสดุยังคงต้องมีความแข็งแรงตามมาตรฐานการผลิตชิ้นส่วนรถยนต์

    นวัตกรรมพอลิเมอร์สำหรับอุตสาหกรรมรถยนต์นั้นยังคงได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง โดยในอนาคตเมื่อความต้องการของผู้ใช้งาน คือ ผู้ผลิตชิ้นส่วนรถยนต์ ผู้ขึ้นรูปชิ้นงาน และผู้ขับขี่รถยนต์ แปรเปลี่ยนไปจากเดิม เราคงได้เห็นชนิดของเม็ดพลาสติกที่จะสามารถตอบโจทย์การใช้งานที่หลากหลายมากขึ้นได้

    ที่มา:

  • ส่องวิวัฒนาการ หน้ากากอนามัย จากวันนั้นถึงวันนี้ เป็นอย่างไรบ้าง

    หน้ากากอนามัย คือหนึ่งในอุปกรณ์การแพทย์ที่สำคัญ แต่กว่าจะมาเป็นหน้ากากอนามัยที่มีหน้าตาแบบที่เห็นในปัจจุบัน มีเรื่องราวที่น่าสนให้เราได้ศึกษาพัฒนาการของอุปกรณ์ปกป้องชีวิตชิ้นนี้ หน้ากากอีกา (Beak Mask) ที่ถูกคิดค้นขึ้นในศตวรรษที่ 16 เกิดขึ้นจากความต้องการปกป้องแพทย์จากเชื้อโรคหรือละอองสารคัดหลั่งที่อยู่ในอากาศ นี่เป็นจุดเริ่มต้นสำคัญของฟังก์ชันที่สืบต่อมาถึงหน้ากากอนามัยในยุคปัจจุบัน พัฒนาการของหน้ากากอนามัยเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องและสอดคล้องกับบริบทของสังคมในแต่ละช่วงเวลา โดยในปัจจุบันพลาสติกเป็นวัสดุยอดนิยมสำหรับการผลิตหน้ากากอนามัย เนื่องจากมีคุณสมบัติที่ดีหลายข้อ หน้ากากอนามัย เป็นสิ่งจำเป็นอันดับต้น ๆ ในสถานการณ์แพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ที่เรากำลังเผชิญอยู่นี้ เพราะช่วยลดความเสี่ยงในการติดเชื้อ และปกป้องทุกชีวิตให้ปลอดภัย นอกเหนือไปจากการปฏิบัติตามหลักสุขอนามัยส่วนบุคคลอย่างเคร่งครัด แต่กว่าจะกลายมาเป็นหน้ากากอนามัยที่มีรูปร่างหน้าตาแบบที่เราใช้งานกันอยู่ในปัจจุบัน นวัตกรรมปกป้องชีวิตชิ้นนี้ก็ได้รับการปรับเปลี่ยนรูปแบบและวิธีการใช้งานมาอย่างต่อเนื่อง ในบทความนี้ Plasticity จึงขอพาทุกคนไปตามรอยเส้นทางของหน้ากากอนามัยว่าจะมีวิวัฒนาการเป็นอย่างไรบ้าง 9,000 ปีที่แล้ว คือจุดเริ่มต้น จากหลักฐานทางโบราณคดีที่เก่าแก่ที่สุดระบุว่า หน้ากากของมนุษย์ในอารยธรรมยุคหินใหม่ ซึ่งถูกพบอยู่ในถ้ำที่ตั้งอยู่ใกล้กับทะเลเดดซี ตรงเขตแดนประเทศจอร์แดนและอิสราเอล คืออุปกรณ์คล้ายหน้ากากชิ้นแรกของโลก แต่หน้ากากดังกล่าวถูกสร้างขึ้นมาเพื่อใช้เป็นเครื่องประกอบพิธีฝังศพของชุมชนในยุคนี้เท่านั้น แม้จะไม่ได้มีหน้าที่ปกป้องเชื้อโรค แต่นั่นถือเป็นการเกิดขึ้นของอุปกรณ์สวมใส่ใบหน้า ซึ่งต่อมาได้ถูกดัดแปลงให้มีรูปแบบและหน้าที่การใช้งานเหมือนกับหน้ากากอนามัยที่เราคุ้นเคยกัน มีไว้เพื่อตอบโจทย์ชนชั้นสูง ศิลปกรรมโลหะจากราชวงศ์ซาฟาวิด ที่ขุดพบในประเทศอิหร่าน ซึ่งมีอายุราวศตวรรษที่ 6 ก่อนคริสตกาล คือ หลักฐานชั้นดีที่ระบุถึงการมีอยู่ของหน้ากากในยุคที่อารยธรรมของมนุษย์รุ่งเรืองมากขึ้น ชิ้นงานดังกล่าวเผยให้เห็นถึง ‘ริ้ว’ ของวัสดุที่คาดว่าน่าจะเป็นผ้าพร้อมกับลวดลายประณีตบรรจง แม้จะยังไม่มีการระบุอย่างชัดเจนว่าอุปกรณ์นี้ถูกใช้งานอย่างไร แต่ผู้ใช้งานอุปกรณ์คล้ายหน้ากากนี้ต้องเป็นบุคคลที่มีฐานันดรสูงส่งอย่างแน่นอน อีกหนึ่งตัวอย่างที่น่าสนใจของอุปกรณ์คล้ายหน้ากากมาจากเมืองจีนในยุคราชวงศ์หยวน ซึ่งทอด้วยเส้นไหมและด้ายทอง จากบันทึกการเดินทางของมาร์โค โปโล ระบุว่าไว้อย่างน่าสนใจว่า “ข้าราชบริพารฝ่ายในของจีนในยุคนั้น ต้องสวมใส่อุปกรณ์ดังกล่าวเพื่อปิดปากและจมูกในระหว่างที่เสิร์ฟพระกระยาหารให้กับองค์ฮ่องเต้ พวกเขาเชื่อว่าหากมื้อพระกระยาหารนั้นถูกลมหายใจหรือน้ำลายของคนเสิร์ฟ ความน่าเอร็ดอร่อยจะลดลงทันที” และกว่าอุปกรณ์คล้ายหน้ากากเหล่านี้ จะถูกใช้งานอย่างเต็มรูปแบบเพื่อปกป้องผู้สวมใส่ให้ปลอดภัยจากเชื้อโรคและมลพิษต่างๆ ก็ปาเข้าไปในช่วงยุคกลางแล้ว ...

    Read More

    ESG หัวใจโลกยุคอนาคต “ใส่ใจสิ่งแวดล้อม-สร้างสังคมยั่งยืน”

    การทำธุรกิจด้วยความโปร่งใสและเป็นธรรม คู่ไปกับการดูแลสังคมและสิ่งแวดล้อม เป็นแนวปฏิบัติสำคัญของธุรกิจส่วนใหญ่ ซึ่งถูกนำเสนอผ่านโครงการต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ESG (Environmental, Social, Governance) หรือการลงทุนด้านสิ่งแวดล้อม สังคม และธรรมาภิบาล เป็นอีกหนึ่งแนวทางที่ช่วยสร้างการเติบโตอย่างต่อเนื่องและยั่งยืนให้กับองค์กร เพราะบ่งชี้โอกาส ความเสี่ยง และขีดความสามารถที่มีผลธุรกิจในอนาคตได้ หนึ่งในตัวอย่างที่น่าสนใจตามแนวคิดนี้ คือ ธุรกิจเคมิคอลส์ เอสซีจี ที่นำเสนอภาพความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อม สังคม และบรรษัทภิบาล ได้อย่างเป็นรูปธรรมผ่านและมีพลวัตร ESG (Environmental, Social, Governance) หรือการลงทุนด้านสิ่งแวดล้อม สังคม และธรรมาภิบาล เป็นแนวปฏิบัติล่าสุดที่องค์กรสามารถนำมาบูรณาการให้สอดคล้องกับการดำเนินธุรกิจ และกลายเป็นอีกหนึ่งฟันเฟืองสำคัญของการสร้างความเกื้อกูลให้เกิดขึ้นกับสังคมและสิ่งแวดล้อม  ทั้งนี้ก็เพราะจากสถานการณ์โรคระบาดโควิด 19 ที่มีผลกระทบเชิงลบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อมในช่วงที่ผ่านมา วาระเร่งด่วนในเวทีโลก ได้แก่ การลดลงของทรัพยากรธรรมชาติ วิกฤตการเปลี่ยนแปลงของภูมิอากาศโลก การให้ความสำคัญกับความโปร่งใสในองค์กร และความเหลื่อมล้ำในสังคมที่เห็นได้ชัดเจนมากยิ่งขึ้น องค์กรต่าง ๆ ได้ให้ความสำคัญกับการเร่งแก้ไขปัญหาเหล่านี้ให้ครอบคลุมในทุกมิติ เทรนด์ธุรกิจสีเขียวแห่งอนาคต คำว่า ESG (Environmental, Social, Governance) เป็นอักษรย่อภาษาอังกฤษ ที่มีที่มาจากตลาดทุน นั่นเพราะในโลกยุคปัจจุบันนักลงทุนไม่ได้ใช้เพียงแค่ตัวเลขการเงินที่เพิ่มสูงขึ้นเรื่อย ๆ ของบริษัท สำหรับประกอบการตัดสินใจในการลงทุน แต่ประเด็นด้านสิ่งแวดล้อม สังคม และบรรษัทภิบาล (Environmental, Social, Governance) เป็นอีกหนึ่งหลักเกณฑ์ที่ช่วยบ่งชี้โอกาสและความเสี่ยง ...

    Read More

    ตามติด ปัญหาขยะทะเล: จากวันนั้นถึงวันนี้เปลี่ยนไปอย่างไรบ้าง

    ปัญหาขยะทะเล เป็นหนึ่งในวาระสำคัญที่ประชาคมโลกต้องเร่งจัดการ เพราะก่อให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและความเป็นอยู่ของคนในสังคม ในช่วงปี 2563 ปัญหาดังกล่าวได้รับความสนใจอย่างจริงจังจากทุกภาคส่วน โดยในประเทศไทยมีการดีเดย์งดการแจกถุงพลาสติกของห้างสรรพสินค้า และซูเปอร์มาร์เก็ตทั่วประเทศ แต่การมาถึงของโรคระบาดโควิด 19 ทำให้ทุกอย่างเปลี่ยนแบบพลิกฝ่ามือ ปัญหาขยะทะเลยังคงต้องถูกแก้ไขอย่างเร่งด่วน และทุกฝ่ายจำเป็นต้องกลับมานั่งคุยกันเพื่อทบทวนถึงวิธีที่จะทำให้วาระดังกล่าวได้รับการแก้ไขอย่างยื่นยืน ในบริบทที่ถูกกำหนดด้วย New Normal Plasticity เคยนำเสนอเรื่องราวของ ปัญหาขยะทะเล ไว้ในบทความที่ตีพิมพ์เมื่อเดือนพฤศจิกายน ปี 2019 และในสัปดาห์สุดท้ายของเดือนมิถุนายนซึ่งเป็นเดือนแห่งสิ่งแวดล้อม เพราะตรงกับทั้งวันสิ่งแวดล้อมโลก (World Environment Day) ในวันที่ 5 มิถุนายน และวันมหาสมุทรโลก (World Oceans Day) ในวันที่ 8 มิถุนายน เราจึงอยากพาทุกคนมากลับมาเช็กปัญหาขยะทะเลกันอีกครั้ง ว่าจนถึงป่านนี้มีความเคลื่อนไหวไปในทิศทางใดบ้าง และชวนให้ขบคิดว่าเราจะมีส่วนช่วยให้วิกฤตดังกล่าวคลี่คลายลงได้อย่างไร ความพยายามที่เกิดขึ้นจากทุกฝ่าย ขยะทะเลเป็นปัญหาสะสมที่เกิดขึ้นมาอย่างยาวนาน และเป็นวิกฤตข้ามพรมแดนที่ทุกประเทศทั่วโลกตระหนัก และต่างกำลังพยายามช่วยกันหาทางออกให้กับเรื่องนี้อย่างเร่งด่วน สำหรับประเทศไทยนั้น จากข้อมูลปี 22559  คาดว่ามี “ขยะทะเล” ในพื้นที่ของประเทศมีปริมาณประมาณ 10 ล้านตัน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นขยะมูลฝอยที่กําจัดไม่ถูกต้องประเภท “ขยะพลาสติก” (ประมาณ 339,600 ตัน หรือคิดเป็นร้อยละ12) อย่างไรก็ตามกว่า 80% ของขยะในทะเลมาจากขยะบนบก ไม่ว่าจะเป็นการทิ้งขยะตามบ้านเรือน ขยะจากเมือง ขยะในแม่น้ำคลอง โรงงานอุตสาหกรรม ...

    Read More

    “พลาสติก” และโลกยุคโควิด-19: ส่องนวัตกรรมและการจัดการ

    พลาสติก วัสดุที่ถูกคิดค้นขึ้นโดยช่างไม้ชาวอเมริกันเมื่อปลายยุค 80 เป็นประดิษฐกรรมชั้นยอดของโลกยุคใหม่ ด้วยคุณสมบัติที่สามารถใช้ทดแทนวัสดุจากธรรมชาติชนิดอื่นได้อย่างไร้ข้อกังขา แต่การคิดที่ไม่ครอบคลุมไปถึงการจัดการขยะพลาสติกหลังการใช้งาน กลับส่งผลเชิงลบต่อสิ่งแวดล้อม และฉายภาพให้เห็นอย่างชัดเจนในโลกปัจจุบัน การแพร่ระบาดโควิด-19 ทำให้ พลาสติก ถูกมองในฐานะ “ผู้ปกป้องชีวิต” เพราะเป็นส่วนประกอบสำคัญของอุปกรณ์ที่ช่วยลดความเสี่ยงในการติดเชื้อ นอกเหนือไปจากการเป็นแพ็คเกจจิ้งสำหรับฟู้ดเดลิเวอรี่ที่ได้รับความนิยมอย่างล้นหลามในช่วงที่เรากำลังปรับตัวกับ New Normal อีกแนวทางหนึ่งที่จะช่วยเข้ามาส่งเสริมการจัดการพลาสติกใช้แล้วอย่างมีประสิทธิภาพก็คือ การนำนวัตกรรมและเทคโนโลยีรีไซเคิลมาใช้ โดยไฮไลต์ในช่วงต้นปีนี้ที่เกิดขึ้นในไทยก็คือ การรีไซเคิลเชิงเคมี (Chemicals Recycling) ซึ่งได้มีการสร้างโรงงานทดสอบการผลิต (Demonstration Plant) เพื่อใช้ในการพัฒนาและทดสอบเทคโนโลยี Chemical Recycling แห่งแรกในประเทศไทย ถึงแม้การแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 ที่เกิดขึ้นตั้งแต่เมื่อปลายปี 2019 จะทำให้การใช้ชีวิตของเราทุกคนในสังคมต้องเปลี่ยนไปอย่างกะทันหัน และต่างต้องปรับตัวให้สอดรับกับวิถีชีวิตรูปแบบใหม่ ขณะเดียวกันเหตุการณ์นี้ก็ทำให้เราได้หันกลับมามอง พลาสติก ให้รอบด้านมากกว่าที่เคย ทุกชีวิตปลอดภัยด้วย พลาสติก นับตั้งแต่ปี 1863 เป็นต้นมา แม้จะเป็นระยะเวลาเพียงแค่ไม่กี่ร้อยปีที่วัสดุสารพัดนึกชนิดนี้ได้ถูกคิดค้นขึ้นโดยช่างไม้ชาวอเมริกัน จอห์น เวสลีย์ ไฮเอตต์ (John Wesley Hyatt) แต่เราทุกคนต่างรู้ถึงประโยชน์ของพลาสติก จากจุดเริ่มต้นของการคิดค้นเพื่อใช้เป็นวัสดุที่ช่วยลดการใช้ทรัพยากรธรรมชาติ พลาสติกยังคงเป็นส่วนหนึ่งของการช่วยยกระดับสังคมมนุษย์มาอย่างต่อเนื่อง ความป๊อปปูลาร์นี้ทำให้พลาสติกกลายเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตประจำวันของพวกเราทุกคนไปแล้ว ตั้งแต่ตื่นเช้าไปจนถึงตอนที่เราเข้านอน ยิ่งในช่วงการแพร่ระบาดของเชื้อโควิด-19 พลาสติกเป็นวัสดุสำคัญที่ถูกนำไปใช้งานเพื่อป้องกันและลดความเสี่ยงของการแพร่กระจายของเชื้อดังกล่าว หน้ากากอนามัย คือหนึ่งในอุปกรณ์สำคัญที่ถูกใช้อย่างแพร่หลายเพื่อลดความเสี่ยงจากการติดเชื้อให้ผู้สวมใส่ ส่วนใหญ่ทำจากเส้นใยพอลิโพรพิลีน (Polypropylene: PP) ขึ้นรูปด้วยกระบวนการ Melt-blown Extrusion ...

    Read More

    Eco Factory ทางออกยั่งยืนของ ธุรกิจ-สิ่งแวดล้อม-ชุมชน

    ผลกระทบในวงกว้างที่กับทรัพยากรธรรมชาติและชุมชนในมาบตาพุด จ.ระยอง คือ จุดเริ่มต้นที่ทำให้ภาครัฐและภาคอุตสาหกรรม หันกลับมาให้ความสำคัญกับเรื่องสิ่งแวดล้อม จนนำไปสู่ “หลักการพัฒนาอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ (Eco Industrial Town)” หลายประเทศในอดีต เช่น สหรัฐอเมริกา แคนาดา เดนมาร์ก สวีเดน เยอรมัน และญี่ปุ่น ต่างเคยเผชิญหน้ากับวิกฤตดังกล่าว โดยมีทางออกร่วมกัน นั่นคือ แนวทางการพัฒนา Eco Industrial Town ที่แตกต่างกันออกไปสภาพปัญหาและบริบทของพื้นที่ ทุกโรงงานในธุรกิจเคมิคอลส์ เอสซีจี ทุกแห่ง ผ่านการรับรองการเป็น Eco Factory ภายใต้ตัวชี้วัดทั้งหมด 14 ประเด็น และนั่นทำให้ เอสซีจี เป็นบริษัทแรกของไทยที่ทุกโรงงานเป็นโรงงานอุตหสากรรมเชิงนิเวศ การพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศในประเทศไทย ได้รับความสนใจอย่างกว้างขวาง โดยมีบทเรียนจากนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด จังหวัดระยอง ทำให้ภาคอุตสาหกรรมหันมาให้ความสำคัญกับการประกอบกิจการ ที่สอดคล้องหรือส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสังคมน้อยที่สุด หรือไม่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมเลย นั่นจึงเป็นที่มาของ หลักการพัฒนาอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ (Eco Industrial Town) โดยคำสำคัญที่ว่า อุตสาหกรรมเชิงนิเวศ (Eco Industrial Town) หมายถึง เมืองที่มีการเจริญเติบโตโดยมีอุตสาหกรรมเป็นตัวขับเคลื่อนเศรษฐกิจหลัก และมีความสมดุลกับการพัฒนาทางสังคม และความเป็นอยู่ของประชาชน รวมถึงมีผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตและสิ่งแวดล้อมน้อยที่สุด ซึ่งเป็นการพัฒนาอย่างยั่งยืน การพัฒนาอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ จำแนกตามพื้นที่ สามารถแบ่งได้เป็น 4 ...

    Read More

    วายร้ายหรือที่รัก: พลาสติก และโควิด-19 ตอนที่ 2

    จากความตั้งใจดีที่จะสังเคราะห์สิ่งทดแทนวัสดุธรรมชาติที่อาจจะร่อยหรอลงในอนาคต จึงเป็นที่มาของพลาสติก วัสดุสารพัดประโยชน์นี้ได้เข้ามาปฏิวัติวงการวัสดุศาสตร์ และพลิกโฉมวิถีชีวิตของผู้คนในสังคม วัฒนธรรมทิ้งขว้าง (Throwaway culture) จุดชนวนภาพความเป็นผู้ร้ายของพลาสติก และมีการผลิตซ้ำวาทกรรม ดังกล่าวในช่วงการระบาดของไวรัสโควิด-19 ในอีกมุมหนึ่งพลาสติกทำหน้าที่เป็นฮีโร่ช่วยปกป้องบุคลากรทางการแพทย์ และช่วยลดความเสี่ยงการติดเชื้อให้กับทุกคนในสังคม การหาโซลูชันที่สอดคล้องกับแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) น่าจะเป็นวิธีที่เหมาะสมและมีประสิทธิภาพที่สุดสำหรับการจัดการขยะพลาสติกอย่างยั่งยืน ในบทความหัวข้อ วายร้ายหรือที่รัก: พลาสติก และโควิด-19 ตอน 1 ได้เล่าย้อนไปถึงความตั้งใจดีของ ลีโอ เบคแลนด์ (Leo Baekeland) ที่ได้สังเคราะห์ ‘เบเคอไลต์ (Bakelite)’ ตัวเลือกที่ใช้เป็นวัสดุทดแทนในการผลิตข้าวของเครื่องใช้ชนิดต่าง ๆ โดยมี ‘ถุงพลาสติกหูหิ้ว (T-shirt plastic shopping bags)’ ของสเตียน กุสตาฟ ทูลิน (Sten Gustaf Thulin) เป็นมุดหมายที่แสดงถึงความนิยมสูงสุดในการใช้วัสดุมหัศจรรย์นี้ของสังคมมนุษย์ รวมถึงการนำพลาสติกไปใช้ให้เกิดในวงการต่าง ๆ มากยิ่งขึ้น ซึ่งนี่เป็นเรื่องที่สวนทางกับการพัฒนาระบบการจัดการของเหลือที่เกิดจากวัสดุชนิดนี้ จนนำมาสู่ปัญหาเรื่อง ขยะพลาสติก ที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในวงกว้าง และต่อเนื่องมาแม้ในท่ามกลางการระบาดของไวรัสโควิด-19 โควิด–19: เหรียญสองด้านของพลาสติก รายงานของสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย เมื่อวันที่ 22 พฤษภาคมที่ผ่านมา ชี้ให้เห็นว่าในช่วงที่ผ่านมาของการเกิดโรคระบาดโควิด-19 ทำให้ปริมาณของขยะมูลฝอยรวม (solid waste) ทั้งในกรุงเทพฯ และเมืองท่องเที่ยวมีปริมาณลดลง ...

    Read More

    วายร้ายหรือที่รัก: พลาสติก และโควิด-19 ตอนที่ 1

    พลาสติก คือ สิ่งที่ถูกคิดค้นขึ้นเพื่อใช้ทดแทนวัสดุธรรมชาติ วัสดุสารพัดประโยชน์นี้ได้เข้ามาปฏิวัติวงการวัสดุศาสตร์ และพลิกโฉมวิถีชีวิตของผู้คนในสังคม แพขยะใหญ่แปซิฟิก (Great Pacific Garbage Patch) คือจุดเริ่มต้นของภาพพลาสติกในฐานะผู้ร้าย ที่เป็นผลสืบเนื่องจากวัฒนธรรมทิ้งขว้าง (Throwaway culture) ซึ่งหล่อหลอมพฤติกรรมการใช้งานสิ่งของเครื่องใช้ต่าง ๆ ของคนในสังคมอย่างไรความรับผิดชอบมาตั้งแต่ช่วง ค.ศ. 1955 ในช่วงปีที่ผ่านมา ประเทศไทยถูกจัดให้อยู่ในอันดับที่ 6 ของประเทศที่ไม่มีการจัดการขยะพลาสติกและปล่อยให้เกิดการเล็ดรอดลงสู่แหล่งน้ำ ในรอบ 100 ปีที่ผ่านมา ความสำเร็จแบบก้าวกระโดดของคนทั้งโลกที่นอกเหนือไปจากภารกิจเหยียบดวงจันทร์ของยานอะพอลโล 11 การคิดค้นวัคซีนโรคโปลิโอ การค้นพบปฏิกิริยานิวเคลียร์ฟิชชัน และอินเทอร์เน็ตแล้ว ยังรวมไปถึง พลาสติก ด้วย สิ่งประดิษฐ์ด้านวัสดุศาสตร์สุดมหัศจรรย์นี้ได้เข้ามาพลิกโฉมภูมิทัศน์ทางธุรกิจ พร้อมช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของคนในสังคมเรื่อยมาตั้งแต่ช่วงปี 1960 แต่ในระยะเวลาเพียงไม่กี่ปีที่ผ่านมา มันกลับถูกเหมารวมว่าเป็นหนึ่งในต้นตอของปัญหาสิ่งแวดล้อม และสถานะความเป็นผู้ร้ายที่ทำลายธรรมชาติและสิ่งมีชีวิตของยังคงถูกผลิตซ้ำอย่างต่อเนื่อง แม้กระทั่งในท่ามกลางการระบาดของไวรัสโควิด-19 สุดยอดวัสดุที่เกิดจากความตั้งใจดี เราเชื่อว่าหากย้อนเวลากลับไปได้ ลีโอ เบคแลนด์ (Leo Baekeland) ยังคงพยายามสังเคราะห์สารประกอบต่าง ๆ เพื่อให้ได้ออกมาเป็นวัสดุชนิดใหม่ที่ทั้งเหนียว ทนทาน และมีน้ำหนักเบา ซึ่งต่อมาได้รับการตั้งชื่อเพื่อเป็นเกียรติแก่ผู้ให้กำเนิดมันว่า เบเคอไลต์ (Bekelite) พลาสติกรุ่นบุกเบิกที่พลิกโฉมสังคมของผู้คนในยุคนั้นไปอย่างสิ้นเชิง เพราะสามารถนำไปผลิตเป็นสิ่งของได้หลายชนิด อาทิ ฉนวนเคลือบสายไฟ ชิ้นส่วนเครื่องใช้ไฟฟ้า รวมไปถึงเครื่องประดับต่าง ๆ จนเบเคอไลต์ถูกเรียกในอีกชื่อหนึ่งว่า ‘วัสดุสารพัดนึก’ (The Material ...

    Read More

    ครบทุกเรื่อง ตรงทุกประเด็น “ไบโอพลาสติก”

    ไบโอพลาสติก (Bioplastic) หรือ “พลาสติกชีวภาพ” เป็นที่รู้จักครั้งแรกในปี 1926 จากการค้นพบของ Maurice Lemoigne นักวิจัยชาวฝรั่งเศส จากการวิจัยแบคทีเรียที่ชื่อ “Bacillus megaterium” ที่มีความสามารถในการผลิตโพลีเอสเตอร์ได้ แม้จะมีคำว่า “ชีวภาพ” (Bio-) นำหน้าก็ใช่ว่าจะเป็นวัสดุทางเลือกสารพัดนึกที่กรีนจนสุดปลายทาง เพราะไบโอพลาสติกเองก็ยังถูกจัดเป็น 2 กลุ่มใหญ่ ๆ ที่ส่วนหนึ่งย่อยสลายตามธรรมชาติได้อย่างสมบูรณ์ ไม่หลงเหลือสารอันตรายใด ๆ ตกค้าง ส่วนอีกกลุ่มหนึ่งคือมีส่วนประกอบจากชีวมวล ยุโรปมีแนวคิดที่จะทำให้ไบโอพลาสติกกลายเป็นขยะน้อยที่สุดผ่านกระบวนการ Organic Recycling ที่จะเปลี่ยนขยะและของเสียให้เป็นก๊าซเพื่อใช้เป็นพลังงานหมุนเวียน   แม้เราจะได้ยินชื่อ “ไบโอพลาสติก” กันมากขึ้นในช่วงไม่กี่ปีมานี้ แต่ความเข้าใจเชิงลึกเกี่ยวกับตัววัสดุนั้นยังมีอยู่อย่างค่อนข้างน้อยและกระจัดกระจาย บทความนี้เราจะพาไปเจาะลึกตั้งแต่จุดเริ่มต้นจนถึงสถานะปัจจุบัน ก่อนจะไปดูถึงแนวโน้มอนาคตของพลาสติกชีวภาพ เรียกว่าเอาให้ครบจบในที่เดียวกันไปเลย ว่าแล้วก็อย่ารอช้า มาย้อนเวลาไปดูกันดีกว่าว่าไบโอพลาสติกถือกำเนิดขึ้นตั้งแต่เมื่อไร   จุดเริ่มต้นที่ถูกมองข้าม “ไบโอพลาสติก” หรือชื่อทางการคือ “พลาสติกชีวภาพ” นั้นเป็นที่รู้จักครั้งแรกในปี 1926 จากการค้นพบของ Maurice Lemoigne นักวิจัยชาวฝรั่งเศส จากการวิจัยแบคทีเรียที่ชื่อ Bacillus megaterium เขาค้นพบว่าแบคทีเรียชนิดนี้มีศักยภาพในการผลิตโพลีเอสเตอร์ โดยเขาได้ลองเพาะเลี้ยงแบคทีเรียสายพันธุ์ดังกล่าวจำนวนมหาศาล และเฝ้าดูพวกมันค่อยๆ คัดหลั่ง Polyhydroxybutyrate (PHB) ออกมา ทั้งนี้ PHB คือโพลีเอสเตอร์ชีวภาพที่เกิดจากการสังเคราะห์ขึ้นภายในเซลล์ของสิ่งมีชีวิต ...

    Read More

    “ไบโอพลาสติก” ทางเลือกที่ใช่หรือทางรอดที่ต้องคิดให้สุดทาง

    ไบโอพลาสติกที่มีลักษณะทางชีวภาพในช่วง “ต้นทาง” คือไบโอพลาสติกที่นำวัตถุดิบออร์แกนิก เช่น อ้อย ข้าวโพด มันสำปะหลัง โปรตีนจากถั่ว มาใช้ในกระบวนการการผลิตแบบ 100% ส่วนไบโอพลาสติกที่มีลักษณะทางชีวภาพประการที่ “ปลายทาง” คือต้องสามารถย่อยสลายได้ทางชีวภาพ (Biodegradable)  ไบโอพลาสติกไม่ได้ปลอดภัยกว่าพลาสติกทั่ว ๆ ไปเสมอไป โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในเรื่องของการปล่อยสารพิษ และสารเคมีต่าง ๆ ที่ปะปนอยู่ในไบโอพลาสติก ไบโอพลาสติกอาจไม่ใช่ทางออกสุดท้ายต่อปัญหาขยะพลาสติก เพราะผู้บริโภคก็คือกุญแจสำคัญของปัญหานี้ การจะแก้ปัญหาของพลาสติกอย่างยั่งยืน จึงอยู่ที่พฤติกรรมและการระมัดระวังในการบริโภคพลาสติกของพวกเราในชีวิตประจำวันมากกว่า    เชื่อว่าหลาย ๆ คนคงเคยสับสนว่า ระหว่างพลาสติกทั่ว ๆ ไป กับไบโอพลาสติก แบบไหนดีกว่ากัน ? บทความนี้จะนำเสนอทุกแง่มุมของวัสดุทั้ง 2 ประเภท เพื่อเป็นชุดข้อมูลให้ทุกคนได้ใช้ก่อนตัดสินใจว่า ระหว่างพลาสติกดั้งเดิมที่อำนวยความสะดวกให้กับสังคมเรามานาน กับไบโอพลาสติก ตัวเลือกไหนน่าใช้มากกว่ากัน   ความเข้าใจผิดต่อไบโอพลาสติก บางคนอาจจะยังคิดว่า ได้ชื่อว่าเป็นไบโอพลาสติก (Bioplastic) แล้วจะต้องผลิตจากพืช และจะย่อยสลายได้ 100% ในธรรมชาติ แม้ความเข้าใจนี้จะมีส่วนจริงอยู่บ้าง แต่นั่นก็ไม่ใช่ความจริงทั้งหมด นั่นเพราะไบโอพลาสติกตามคำนิยามสากลนั้นหมายถึง “กลุ่มพลาสติกรูปแบบใหม่ที่มีลักษณะทางชีวภาพที่ต้นทางหรือปลายทาง” ประโยคนี้อาจฟังแล้วดูเข้าใจยาก แต่พูดกันแบบชาวบ้าน วัสดุจะถูกจัดเป็นไบโอพลาสติกได้นั้นต้องเข้าหลักการข้อใดข้อหนึ่งที่ว่ามา หรือถ้าเป็นไปได้ทั้ง 2 แบบ ก็ถือว่าเยี่ยม   ไบโอพลาสติกที่มีลักษณะทางชีวภาพในช่วง ...

    Read More